Chế độ "Ikusei Shuro" thay thế thực tập sinh kỹ năng: những điều người lao động Việt cần biết
25 tháng 8, 2026
Nếu bạn đang chuẩn bị sang Nhật theo diện thực tập sinh kỹ năng, hoặc đang tìm hiểu về con đường lao động dài hạn tại Nhật, chắc hẳn đã từng nghe nhắc đến cụm từ "Ikusei Shuro" (育成就労 - tạm dịch: Lao động kèm đào tạo/bồi dưỡng). Đây là chế độ mới được chính phủ Nhật Bản xây dựng để thay thế dần Chương trình Thực tập sinh Kỹ năng (Ginou Jisshu) vốn tồn tại hơn 30 năm và từng bị chỉ trích nhiều vì các vấn đề bóc lột lao động.
Vì sao có sự thay đổi này
Chương trình thực tập sinh kỹ năng ban đầu được thiết kế với mục đích "chuyển giao kỹ thuật" chứ không chính thức là chương trình tuyển lao động, nhưng trên thực tế lại được dùng chủ yếu để bù đắp thiếu hụt lao động phổ thông. Sự lệch pha giữa mục đích trên giấy tờ và thực tế sử dụng đã dẫn đến nhiều bất cập: người lao động không được tự do đổi nơi làm việc dù bị đối xử tệ, dễ trở thành nạn nhân của các khoản phí môi giới cao và tình trạng bỏ trốn. Chế độ Ikusei Shuro ra đời nhằm xác định rõ đây là chương trình tiếp nhận lao động có đào tạo, đồng thời tăng quyền lợi cho người lao động.
Những điểm thay đổi đáng chú ý (so với thực tập sinh kỹ năng cũ)
- Xác định rõ mục tiêu là vừa đào tạo vừa làm việc, hướng tới việc người lao động có thể chuyển tiếp lên tư cách Kỹ năng đặc định (Tokutei Ginou) sau thời gian quy định, tạo lộ trình làm việc dài hạn rõ ràng hơn tại Nhật.
- Từng bước nới lỏng quyền được chuyển nơi làm việc (chuyển tiếp/転籍) trong cùng ngành nghề, thay vì gần như bị "khóa cứng" với một công ty tiếp nhận trong suốt thời gian như trước — đây là thay đổi được kỳ vọng nhiều nhất, nhằm hạn chế tình trạng lạm dụng vì người lao động không có lựa chọn nào khác.
- Bổ sung các yêu cầu ngặt hơn với nghiệp đoàn quản lý và công ty phái cử về phía Việt Nam liên quan đến minh bạch chi phí, nhằm hạn chế tình trạng thu phí quá cao trước khi xuất cảnh.
- Ngành nghề áp dụng về cơ bản sẽ đồng bộ dần với danh mục ngành nghề của chương trình Kỹ năng đặc định, giúp việc chuyển đổi tư cách lưu trú sau này thuận lợi hơn.
Lộ trình áp dụng
Luật liên quan đến Ikusei Shuro đã được thông qua và đang trong quá trình xây dựng các văn bản hướng dẫn chi tiết theo từng ngành nghề, với kế hoạch triển khai chính thức trong khoảng thời gian từ 2027. Trong giai đoạn chuyển tiếp, một số người vẫn đang tiếp nhận theo diện thực tập sinh kỹ năng cũ theo đúng hợp đồng đã ký, chương trình không tự động áp dụng ngược cho những người đã sang Nhật trước đó theo diện cũ.
Vì đây là chính sách đang trong quá trình hoàn thiện, thông tin chi tiết theo từng ngành nghề (điều kiện chuyển nơi làm việc cụ thể, yêu cầu tiếng Nhật, thời gian tối thiểu...) có thể được điều chỉnh. Người lao động và gia đình nên:
- Hỏi rõ công ty phái cử tại Việt Nam đơn hàng mình đang ứng tuyển thuộc diện thực tập sinh kỹ năng hay đã chuyển sang diện Ikusei Shuro, quyền lợi đi kèm là gì.
- Theo dõi thông tin chính thức từ Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản (Immigration Services Agency, moj.go.jp/isa) hoặc qua Đại sứ quán Việt Nam tại Nhật Bản, thay vì chỉ nghe qua lời giới thiệu của môi giới.
- Yêu cầu công ty phái cử/nghiệp đoàn giải thích rõ bằng văn bản các khoản phí phải đóng trước khi sang Nhật, tránh các khoản phí không minh bạch.
Dù mang tên gọi khác với thực tập sinh kỹ năng, về bản chất Ikusei Shuro vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện dần các quyền lợi cho người lao động nước ngoài. Việc chủ động tìm hiểu, hỏi kỹ trước khi ký hợp đồng và nắm rõ các đầu mối hỗ trợ (xem thêm bài "Bị nợ lương, bị đối xử bất công tại nơi làm việc" trong cẩm nang này) vẫn là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi của chính mình.
Chỗ ở liên quan
PREMIUM DETACHED POOL VILLAQuận 2, TP. Hồ Chí Minh166.700.000 đ/tháng
PREMIUM VILLA THAO DIENQuận 2, TP. Hồ Chí Minh184.600.000 đ/tháng
VINHOMES CENTRAL PARK – 4BR | 3WCBình Thạnh, TP. Hồ Chí Minh90.000.000 đ/tháng
PREMIUM TOWNHOUSE IN THAO DIEN – 4 BEDROOMS | FULLY FURNISHEDQuận 2, TP. Hồ Chí Minh107.700.000 đ/tháng